Interview: Martijn De Coster helpt Zorgen voor Morgen!

Stad Brugge wil tegen 2050 ‘klimaatneutraal’ zijn. Daarbij is het belangrijk om onze woningen 100% fossielvrij te maken. Martijn De Coster is al 21 jaar architect en bezig met duurzaam bouwen. Hij vertelt ons hoe hij helpt Zorgen voor Morgen.

Wat was je drijfveer om duurzaamheid van in het begin mee te nemen in jouw werk?

Na mijn studies heb ik nog 2 jaar verder gestudeerd (Human ecology en Human Settlements) omdat ik voelde dat er op het vlak van duurzaamheid nog een en ander ontbrak in de studie architectuur. Die studies hebben mijn denken en visie als architect mee vormgegeven. In het begin van mijn carrière kwam het duurzaam bouwen op: de eerste passiefwoning werd in Vlaanderen gebouwd in 2002. Ik heb toen het geluk gehad om de verbouwing van de rijwoning van goede vrienden te begeleiden. Zij hadden voor hun verbouwing een waslijst aan wensen. Één van die wensen was een AGA-fornuis, een grote hap van 15.000 euro uit hun budget. Ze gaven mee dat zo'n fornuis op zich ook duurzaam kan zijn want 'je kan er ook voor een deel je woning mee verwarmen'. Dat is zeker correct, maar daarvoor moet je eerst je woning goed isoleren. Ik heb hen kunnen overtuigen om het budget van het AGA-fornuis te steken in bijkomende isolatie. Op die manier heb ik mijn eerste project, nog tijdens mijn stage, kunnen voltooien: mijn eerste lage energiewoning. Nu werk ik samen met andere architecten in een architectenbureau, wij ontwikkelen enkel projecten die de juiste stappen richting duurzaamheid zetten: eerst isoleren, wat er dan nog over van energiebehoefte wordt op een zo'n duurzame manier ingevuld.

Die visie heb je ook toegepast op je eigen woning.

In 2008 hebben mijn vriendin en ik een bestaande, verwaarloosde woning gekocht in de Begoniastraat in Assebroek. Een halfopen woning met een bewoonbare oppervlakte van 165m². Daarbij hebben we de stap gezet om er een passiefwoning van te maken. Een passiefwoning is een woning waarbij je gaat zoeken naar het evenwicht tussen de hoeveelheid isolatie en wat je hebt in de woning van warmtewinsten: zon is belangrijkste winst (de grootste glaspartijen bevinden zich op het zuiden), daarnaast geven ook de inwoners, oven, frigo, koffiezet, wasmachine warmte af. Het doel is om al deze warmte zo veel mogelijk binnen te houden door goed te isoleren en luchtdicht te bouwen. Het doel is om de balans zo goed mogelijk te leggen. We gaan op die manier isoleren zodat hetgeen er nog verloren gaat van warmte zoveel mogelijk gecompenseerd wordt door de warmte die binnenkomt in het gebouw.

Hoe verwarmen jullie je woning?

Op dit moment verwarmen we nog niet, meestal steken we eind november onze bijverwarming aan en midden februari leggen we deze terug af. Dankzij jullie bezoek moeten wij enige tijd niet meer verwarmen, want jullie leveren elk 100W aan mijn verwarming. We hebben één radiator die onze hele woning verwarmt, met een vermogen van 1200W. We hebben ook zonnepanelen voor zowel elektriciteit als sanitair warm water. Een pelletketel zorgt voor bijverwarmen op de koude donkere dagen en zorgt voor ons sanitair warm water wanneer de zonneboiler dat niet kan doen. pellets zijn een klimaatneutrale energiebron . We hebben 5 bomen in de tuin geplaatst, de beperkte houtmassa die we verbranden in de pelletketel groeit elk jaar terug. Eén pallet pellets kost ons 250 euro en is onze energievoorziening voor anderhalfjaar. Dan is het niet moeilijk om uit te rekenen hoeveel onze maandelijkse energiekost bedraagt.

Waarom kozen jullie voor de pelletketel?

We hebben gekozen voor pellets om klimaatneutraal te zijn, zonder gebruik te maken van het elektriciteitsnetwerk. Het grootste deel van onze elektriciteit wordt gebruikt in de winter, wanneer de zonnepanelen geen energie opwekken. Dan moeten we energie capteren uit het net. In de zomer hebben we dan weer te veel energie, dat moet op het net gezet worden. 13 jaar geleden was de pelletketel een interessante keuze, want die werkt als een batterij: er staat 1000 liter water op een hoge temperatuur. Ik zou die keuze opnieuw maken. In een scenario waar wordt overgeschakeld op warmtepompen, moet die elektriciteit ook nog opgewekt worden en die is niet altijd duurzaam. De pelletketel werkt volledig automatisch en neemt over wanneer de zonneboiler onvoldoende warm water geeft of als het niet warm genoeg is in huis. We hebben dan ook gekozen voor een 100% groene stroomleverancier. Koeling is trouwens even belangrijk als warmte, de ramen die op het zuiden geplaatst zijn moet je kunnen afschermen.

Welke ingrepen hebben volgens jou het meeste energiebesparing tot gevolg?

Ongeveer 30% gaat verloren via het dak. Een dak kan je eenvoudig en op verschillende manieren renoveren wanneer die nog niet is afgewerkt. Maar we zullen moeten leren om een woning te zien als een integraal geheel waarbij je kijkt waar je wil staan over 30 jaar. Dat vergt een visie in verschillende stappen: investeren kan ook op lange termijn. In Brugge hebben we natuurlijk veel waardevol erfgoed, dat renoveren is niet gemakkelijk. Ik ben nu bezig met de begeleiding van een woning in de binnenstad. Het is de bedoeling dat deze rijwoning E-peil 40 zal behalen. De woning zal een lucht-water warmtepomp hebben en wordt van binnen volledig geïsoleerd.

Heb je al klanten/buren kunnen overtuigen om ook fossielvrij te gaan wonen?

Tijdens de verbouwingen zijn heel veel buren komen kijken. Onze woning is de eerste in de straat in houtskeletbouw. Ik heb een aantal buren geadviseerd welke stappen zij het best konden nemen wat betreft isolatie. We hebben de eerste jaren ook veel geïnteresseerden over de vloer gehad tijdens de opendeurdagen van Ecobouwers. Dat heeft waarschijnlijk ook veel impact gehad.

 

"Als mijn buurman een nieuwe auto heeft, ga ik ook niet vragen: 'Buurman, mooie auto zeg, wat is de terugverdientijd?"

 

Welke renovatiemaatregel heeft volgens jou de laagste terugverdientijd?  

Ik vind de term terugverdientijd eigenlijk verkeerd gekozen. Ik probeer dat niet op die manier te bespreken met mijn klanten. Als mijn buurman bijvoorbeeld een nieuwe auto heeft, ga ik ook niet vragen: 'Buurman, mooie auto zeg, wat is de terugverdientijd?’ Niemand vraagt dat over een auto of een nieuwe keuken. Mijn verhaal startte met het nieuwe, dure AGA-fornuis. Als mensen deze investering doen, wordt achterliggend ook niet nagedacht over de terugverdientijd hiervan. Er is een verkooppraatje ontstaan over de terugverdientijd van isoleren. Ik woon nu 13 jaar in deze gerenoveerde woning, ik heb toen hard geïnvesteerd in het isoleren ervan. Dat heeft me veel gekost, maar als ik zie hoeveel ik maar betaal voor mijn energie, kan geen enkele bank kan me dezelfde intrestvoet geven. De woning waar we in wonen en 13 jaar geleden verbouwden is nog steeds toekomstgericht en zal over 10 jaar nog steeds toekomstgericht zijn.